การตรวจสุขภาพเจ้าหลังอานของท่านด้วยตัวของท่านเอง

             เนื่องจากตัวท่านเองเป็นเจ้าของของเจ้าหลังอาน ท่านจึงมีเวลาอยู่กับเจ้าหลังอานของท่านมากที่สุดและรู้จักเจ้าหลังอานของท่านเองดีที่สุด  ท่านจะทราบว่าเจ้าหลังอานของท่านมีอาการปกติวิสัยเป็นอย่างไรและมีอาการที่ผิดปกติวิสัยเป็นอย่างไร ถ้าเรามีความพยายามและสังเกตกับเจ้าหลังอานของเราดีๆ เราก็จะสามารถตรวจสุขภาพของเจ้าหลังอานด้วยตัวของเราเองได้อย่างเป็นระบบเหมือนกัน
             การตรวจสุขภาพเจ้าหลังอานได้เอง จะช่วยทำให้เราได้เห็นอาการผิดปกติของเจ้าหลังอานแต่เนิ่นๆ ซึ่งจะเป็นการง่ายต่อการรักษาเยียวยา มากกว่าที่จะต้องรอให้เจ้าหลังอานที่บ้านเจ็บป่วยจริงๆ เสียก่อน แล้วจึงค่อยรักษา นอกจากนี้ยังทำให้เรามีข้อมูลให้กับสัตวแพทย์ ในกรณีที่ต้องมีการรักษาเยียวยากันอย่างจริงจังอีกด้วย และสามารถทำให้สัตวแพทย์มีข้อมูลพื้นฐานในการตัดสินใจได้ด้วย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกรณีฉุกเฉิน การเห็นความปกติแต่เนิ่นๆ ทำให้เราสามารถมีการตัดสินใจที่จะพบสัตวแพทย์หรือรอสัตวแพทย์เปิดคลินิกได้ และในบางกรณีเราอาจทำการรักษาเจ้าหลังอานของเราด้วยตัวของเราเอง
             การดู การฟัง การสัมผัส การได้กลิ่น และการรู้สึกถึงความเป็นปกติ เป็นสัมผัส 5 ประการที่จะทำให้เราสังเกตทราบได้ว่าเจ้าหลังอานของเราเป็นปกติหรือผิดปกติ
             สังเกตความเปลี่ยนแปลงในการกิน การดื่ม การถ่ายปัสสาวะ การถ่ายอุจจาระ การยืนหรือการเคลื่อนไหว ฟังเสียงหายใจเสียงหัวใจเต้นและเสียงลั่นในท้อง เราไม่จำเป็นต้องใช้หูฟังเพื่อการณ์ดังกล่าว แต่ถ้าเราต้องการให้ได้ยินเสียงชัดขึ้น เราก็อาจจะใช้หูฟังช่วยได้ หูฟังชนิดราคาถูกๆ ก็พอแล้วสำหรับการฟังดังกล่าว การลูบคลำลำตัวเจ้าหลังอานให้ทั่ว เราอาจจะคลำพบก้อนเนื้อหรือรอยบุ๋ม ความผิดปกติของผิวหนัง ของขนและตำแหน่งที่เกิดการบาดเจ็บได้
             ต้องใส่ใจให้มากในเรื่องกลิ่น หากได้กลิ่นผิดปกติ ต้องพยายามค้นหารต้นเหตุที่ทำให้เกิดกลิ่นดังกล่าว กลิ่นที่ผิดปกติมักเกิดจากปาก รอยย่นของริมฝีปาก รอยพับที่หู และบริเวณทวารหนัก
             ข้อมูลสำคัญที่สุดที่สัตวแพทย์สามารถใช้ประเมินสภาพเจ้าหลังอานของท่านก็คืออุณหภูมิร่างการ ชีพจร การหายใจ สีของเหงือก และช่วงเวลาการไหลของเลือดเข้าจนเต็มหลอดเลือดฝอย การตรวจสุขภาพเจ้าหลังอาน การตรวจสุขภาพดังที่กล่าวมาข้างต้นต้องกระทำในขณะที่เจ้าหลังอานอยู่ในสภาพปกติ สุขภาพดี การทราบภาวะปกติดังกล่าวจะช่วยไม่ให้ท่านต้องตระหนกตกใจเวลาเกิดเหตุฉุกเฉินขึ้น และเมื่อเราทราบความเป็นปกติแล้ว เราก็จะทราบความผิดปกติได้เมื่อเปรียบเทียบกับภาวะปกติ
             การตรวจอุณหภูมิเจ้าหลังอาน สามารถใช้เทอร์โมมิเตอร์หรือปรอทวัดไข้สำหรับมนุษย์ชนิดสอดทวารหนัก ปรอทวัดไข้ มีขายตามร้านขายยาทั่วไป ทากระเปาะปรอทด้วยวาสลินหรือปิโตรเลียม เจลลี ซึ่งเป็นสารหล่อลื่นที่ละลายน้ำได้ หากไม่มีให้จุ่มกระเปาะปรอทในน้ำแล้วค่อยๆ สอดเข้าในทวารหนักของเจ้าหลังอาน สอดปรอทให้ลึกประมาณ ครึ่งถึง 1 นิ้ว ถ้าสอดไม่เข้าให้ค่อยๆ ดันเบาๆ อย่าพยายามสอดด้วยการใช้กำลัง เจ้าหลังอานส่วนมากไม่ชอบการกระทำเยี่ยงนี้ ในช่วงแรกๆ เราอาจจะต้องมีคนคอยช่วย แต่ครั้งต่อๆ ไป เมื่อเจ้าหลังอานมีความคุ้นเคยกับการวัดอุณหภูมิร่างกาย จะยอมให้วัดแต่โดยดี ถ้าเจ้าหลังอานไม่ยอมให้ความร่วมมือ ขัดขืนดิ้นรนมาก ก็อาจจะต้องปล่อยให้เป็นหน้าที่ของสัตวแพทย์เป็นผู้วัดเอง บางทีเจ้าหลังอานอาจมีจมูกร้อนก็ไม่ได้หมายความว่าเจ้าหลังอานจะมีไข้
             อัตราการหายใจ ทำได้ด้วยการนับ อาจดูได้ที่ช่องจมูกหรือการเคลื่อนไหวของหน้าอกหรือของท้องหรือด้วยการเอามือไปรอที่จมูกเจ้าหลังอาน เพื่อรับสัมผัสลมหายใจออกจากช่องจมูก นับจำนวนการหายใจในช่วงเวลา 15 วินาที จากนั้นคูณด้วย 4 เพื่อให้ได้ตัวเลขหายใจเป็นครั้งต่อนาที ถ้าเจ้าหลังอานกำลังหายใจหอบ ไม่จำเป็นต้องนับแต่ต้องแจ้งหรือบันทึกว่าเจ้าหลังอานกำลังหอบและต้องสังเกตว่าเจ้าหลังอานกำลังหายใจไม่ออกหรือเจ้าหลังอานยืดหัวออกและข้อศอกและข้อเข่ากางออกจากลำตัว ด้วยความพยายามที่จะทำให้หายใจได้สะดวกขึ้น
             การนับชีพจรและการเต้นของหัวใจ ทำได้ด้วยการแตะด้วยมือเพื่อนับจำนวนครั้งของการเต้นของหัวใจหรือฟังเสียงหัวใจเต้นด้วยการใช้หูฟํง โดยวางทาบตัวขยายเสียงของหูฟังบนหน้าอกด้านซ้ายบริเวณข้อศอกของเจ้าหลังอาน  ถ้าใช้หูฟังฟังเสียงหัวใจเต้น การเต้นของหัวใจแต่ละครั้งจะให้เสียง 2 จังหวะ คือเสียงตุ๊บตั๊บ คือเสียงการเต้นของหัวใจ 1 ครั้ง การนับชีพจร นอกจากการฟังเสียงจากหน้าอกแล้ว ยังอาจคลำพบได้ที่ขาหลังด้านในอีกด้วย การจับชีพจรที่ขา วางมือบนต้นขา ให้หัวแม่มืออยู่ด้านนอกของต้นขา นิ้วมืออยู่ทางด้านใน เลื่อนนิ้วมือออกทางด้านหลัง จนนิ้วมือเลื่อนไปถึงร่องตรงกลางของขาอ่อนด้านใน กดนิ้วมือลงเบาๆ และกดนิ่งๆ นิ้วที่กดอยู่จะสัมผัสกับการเต้นของชีพจรนับจำนวนครั้งที่ชีพจรเต้น เป็นเวลา 15 วินาที จำนวนครั้งที่นับได้คูณด้วย 4 ผลลับคืออัตราการเต้นของหัวใจหรือชีพจรต่อนาที การจับชีพจรจำเป็นต้องมีการฝึกและเราต้องฝึกให้ได้ก่อนที่จะเกิดปัญหาขึ้นแก่เจ้าหลังอานของเรา เพียงแต่เราอย่าเบื่อหน่ายหรือท้อแท้ในการฝึก
             สีของเหงือกหรือสีของเยื่อในปากและช่วงเวลาการไหลของเลือดเข้าจนเต็มหลอดเลือดฝอย ให้ภาพคร่าวๆ ของประสิทธิภาพในการทำงานของหัวใจและปอด ว่าหัวใจทำงานได้ดีหรือไม่และการจ่ายออกซิเจนไปยังเซลล์ต่างๆ เป็นปกติหรือไม่  เจ้าหลังอานที่มีสุขภาพสมบรูณ์จะมีเหงือกสีชมพู ยกเว้นด้วยการกดที่เหงือกเหนือหรือด้านหลังของเขี้ยว เมื่อปล่อยนิ้วมือ จุดหรือบริเวณที่ถูกกดจะซีดขาว และสีชมพูตามธรรมชาติเดิมจะต้องปรากฏขึ้นใหม่ภายในเวลา 2 วินาที
             สภาพปกติของเจ้าหลังอาน อุณหภูมิจะอยู่ที่ 38.3-39.2 เซสเซียส หรือ 101.0-102.5 ฟาเรนไฮ ชีพจรหัวใจเต้น 80-120 ต่อนาที การหายใจ 20-40 ครั้งต่อนาที
             โดยปกติแล้ว ชีพจรจะเต้นเร็วขึ้นเมื่อเกิดอาการตื่นเต้นหรือมีการใช้กำลังและจะเพิ่มขึ้นด้วยถ้ามีไข้หรือเป็นโรคหัวใจบางอย่าง ชีพจรที่ช้าลงอาจเกิดขึ้นขณะที่สัตว์กำลังหลับ เมื่อเป็นโรคหัวใจบางชนิดและเมื่อเกิดความไม่สมดุลของอิเลกโทรไลต์บางอย่าง
             อัตราการการหายใจมักเพิ่มขึ้น เมื่อเจ้าหลังอานอยู่ในสถานที่ที่มีอุณหภูมิและความชื้นสูง การหอบ คือการหายใจอย่างเร็วมาก เป็นวิธีหนึ่งที่เจ้าหลังอานสามารถทำให้อุณหภูมิลดลง สุนัขที่มีอาการทางประสาทหรือที่มีอาการตื่นเต้น อาจหายใจหอบได้แม้เมื่ออยู่ในที่ที่มีอุณหภูมิปกติหรือไม่ร้อนนัก นอกจากนี้ อัตราการหายใจของเจ้าหลังอาน ก็ยังอาจเพิ่มขึ้นได้ ถ้ามีไข้ อิเลกโทรไลต์บางอย่างไม่สมดุลหรือร่างกายได้รับออกซิเจนไม่พอ อัตราการหายใจของเจ้าหลังอานลดลง เมื่ออยู่ในที่ที่มีอากาศเย็นจัดหรืออยู่ในสภาพโคม่า
             เหงือกของเจ้าหลังอานจะแดงขึ้นเมื่ออยู่ในอาการตื่นเต้น ออกกำลัง ถูกยาพิษหรือมีไข้ เจ้าหลังอานที่เป็นโรคโลหิตจาง มีปริมาณเม็ดเลือดแดงต่ำ อาจทำให้เหงือกของเจ้าหลังอานซีดหรือเป็นสีขาว เจ้าหลังอานที่ได้รับออกซิเจนไม่พอ ไม่ว่าจะมีสาเหตุมาจากโรคหัวใจหรือกำลังช็อก อาจมีปื้นสีฟ้าที่เหงือก เหงือกสีเหลืองแสดงว่าเจ้าหลังอานเป็นโรคดีซ่าน และอาจเป็นสัญญาณของโรคตับหรือโรคโลหิตจางอันเนื่องมาจากการมีการแตกสลายของเม็ดเลือดแดงก็ได้
 
 
 101ไทยหลังอาน